Äʹrbb-haahâ vuálgá joton Suomâ Sämitiggeest: ulmen ohtsâš strategia kulttuuráárbán já ärbivuáválii tiätun

– Sämmilâš immateriaallâš kulttuurärbi já ärbivuáválâš tiätu ij lah taan räi systemaatlávt identifisistum já čuákkejum ohtâsávt oles Säämist. Äʹrbb-haahâ västid taan táárbun oovdedmáin ohtsijd, sämmilijn vyelgee toimâmvuovijd kulttuuräärbi suojâlem já kunnijâttee kevttim várás. Kunnijâttee kevttimist lii koččâmuš tast, ete kulttuuräärbi algâvuolgâ já merhâšumeh sehe sämiaalmug uáinuh kunnijâttojeh. Siämmást puáhtá estiđ kulttuurlii appropriaation lohtâseijee riiskâid, paahud Sämitige saavâjođetteijee Pirita Näkkäläjärvi.

Haavâ vuolgâsaijeen lii, ete sämmilij kulttuuráárbán já ärbivuáválii tiätun kyeskee pargo kalga vuáđuduđ sämmilij jieijâs tárboid, uáinoid já vuoigâdvuođáid. Pargoost nanoduvvoo sämmilij jiešmeridemvuoigâdvuotâ, kollektiivlii omâstemvuođâ vuotân väldim sehe rijjâ já tiätun vuáđuduvvee munemietâmâš (FPIC) prinsiip olášume.

Ohtsiih toimâmvyevih väldikode raajij rasta

Äʹrbb-haavâst Suomâ já Taažâ Sämitigeh ovdedeh ohtsijd toimâmvuovijd já valmâštâleh ohtsii strategisii linjim sämmilii immateriaallii kulttuuräärbi já ärbivuáválii tiäđu turviimân. Siämmást hämmejuvvojeh ohtsiih prinsiipeh kulttuuräärbi ovdâsvástádâslii kevttim já suojâlem várás.

– Sämmilâš immateriaallâš kulttuurärbi já ärbivuáválâš tiätu láá tehálâš uási sämikulttuur eellimvyeimist já jotkuuvâšvuođâst. Äʹrbb-haahâ addel mijjân máhđulâšvuođâ nanodiđ taam oovtâstpargo staatâraajij rasta já eromâšávt sämmilij jieijâs vuolgâsoojijn, Näkkäläjärvi lasseet.

– Lii tehálâš, ete sämmiliih jieijah pyehtih vaiguttiđ toos, maht mii jieččân kulttuurärbi já ärbivuáválâš tiätu kieđâvuššoo, kiävttoo já sirdoo puáttee suhâpuolváid. FPIC-prinsiip nanodem lii taan pargoost kuávdášlâš.

Sämmilâš uáinu kulttuuräärbi suoijâlmân

Äʹrbb-haahâ vuáđuduvá UNESCO immateriaallii kulttuuräärbi suoijâlmân kyeskee almossopâmuš prinsiipáid, moh haavâst suogârdâllojeh já heiviittuvvojeh sämmilii uáinust.

Haahâ kulá Säämi parlamentaarlii rääđi toimâvuáváámân já oovded ton uulmijd sämmilii kulttuuräärbi já ärbivuáválii tiäđu turvim já ohtsii strategia ovdedem várás. Ruotâ pele sämiaalmug uáinuh váldojeh vuotân Säämi parlamentaarlii rääđi peht.

Äʹrbb-haavâ proojeekthovdân lii algâttâm Elle Maarit Arttijeff.

– Haavâst lii eromâš suotâs, ete porgâp sämmilii kulttuuráárbán já ärbivuáválii tiätun kyeskee pargo oovtâst väldikode raajij rasta. Sämmilâš kulttuur ij raijâšuu staatâi raajijd, te meid ton turviimist tarbâšuvvojeh ohtsiih toimâmvyevih já oovtâstpargo oles Säämist. Haahâ lii tehálâš já uáli äigikyevdil, iätá Äʹrbb-haavâ proojeekthovdâ Elle Maarit Arttijeff.

Haavâ olesbudjet lii 1 177 680 eurod. Haavâ ruttâdeh Interreg Aurora -ohjelm, Laapi litto já Taažâ aalmuglâš IR-ruttâdem. Ton lasseen haavâ olášutteeh uásálisteh haavâ ruttâdmân jiešruttâdemosijguin. Olášuttemäigi pištá ive 2028 loopâ räi.

Äʹrbb uáivild nuorttâlâškielân äärbi. Nommâ lii väljejum haahân, ko säänih, moh uáivildeh äärbi, láá siämmáásullâsiih jieškote-uv sämikielâst, já noomâ merhâšume pyehtih sierâ sämikielâi sárnooh älkkeht iberdiđ.

Ohtâvuotâtiäđuh

Elle Maarit Arttijeff
Proojeekthoovdâ
Äʹrbb – Ohtsâš strategia kulttuuräärbi já ärbivuáválii tiäđu oovdedmân
044 909 0690
elle.arttijeff@samediggi.fi