Äʹrbb-prošeakta álgá Suoma Sámedikkis: mihttomearrin oktasaš strategiija kulturárbái ja árbevirolaš dihtui

– Sámi ávnnahis kulturárbi ja árbevirolaš diehtu ii leat dássážii systemáhtalaččat dovddastuvvon ja čohkkejuvvon oktasaččat miehtá Sámeeatnama. Äʹrbb-prošeakta vástida dán dárbui ovddidemiin oktasaš sámevuđot doaibmanvugiid kulturárbbi suodjaleapmái ja gudnejahtti geavahussii. Gudnejahtti geavahusas lea sáhka das, ahte kulturárbbi álgovuođđu ja mearkkašumit ja sámeálbmoga oainnut gudnejahttojit. Seammás sáhttit eastadit riskkaid, mat laktásit kultuvrralaš oamážastimii, gávnnaha Sámedikki ságajođiheaddji Pirita Näkkäläjärvi.

Prošeavtta vuolggasadjin lea dat, ahte kulturárbái ja árbevirolaš dihtui guoski barggu vuođđun galget leat sámiid iežaset dárbbut, geahččanguovllut ja vuoigatvuođat. Barggus nanosmahttojit sámiid iešmearridanvuoigatvuohta, kollektiivvalaš eaiggátvuođa vuhtiiváldin ja maiddái friija ja dihtui vuođđuduvvi ovdamiehtama (FPIC) prinsihpa ollašuvvan.

Oktasaš doaibmanmállet riikkarájáid rastá 

Äʹrbb-prošeavttas Suoma ja Norgga Sámedikkit ovddidit oktasaš doaibmanmálliid ja válmmaštallet oktasaš strategalaš linnjema sámi ávnnahis kulturárbbi ja árbevirolaš dieđu dorvvasteami várás. Seammás ráhkadit oktasaš prinsihpaid kulturárbbi vásttolaš geavahussii ja suodjaleapmái.

– Sámi ávnnahis kulturárbi ja árbevirolaš diehtu leat dehálaš oassi sámekultuvrra eallinfámus ja bistevašvuođas. Äʹrbb-prošeakta addá midjiide vejolašvuođa nanosmahttit dán barggu ovttas riikkarájáid rastá ja eandalii sámiid iežaset vuolggasajiin, Näkkäläjärvi lasiha.

– Lea dehálaš, ahte sámit ieš sáhttet váikkuhit dasa, mo min iežamet kulturárbi ja árbevirolaš diehtu gieđahallo, geavahuvvo ja sirdojuvvo boahttevaš buolvvaide. FPIC-prinsihpa nannen lea guovddážis dán barggus.

Sámi geahččanguovlu kulturárbbi suodjaleapmái

Äʹrbb-prošeavtta vuođđun leat UNESCO ávnnahis kulturárbbi suodjaleapmái guoski oktasašsoahpamuša prinsihpat, mat prošeavttas geahčaduvvojit ja heivehuvvojit sámi geahččanguovllus.

Prošeakta gullá Sámi parlamentáralaš ráđi doaibmabidjoplánii ja ovddida dan mihttomeriid sámi kulturárbbi ja árbevirolaš dieđu dorvvasteami ja maiddái oktasaš strategiija ovddideami várás. Ruoŧa beale sámeálbmoga geahččanguovllut váldojit vuhtii Sámi parlamentáralaš ráđi bokte.

Äʹrbb-prošeavtta prošeaktahoavdan lea álggahan Elle Maarit Arttijeff.

– Prošeavttas lea erenoamáš fiinna ášši, ahte dat bargu, mii guoská sámi kulturárbái ja árbevirolaš dihtui bargojuvvo ovttas riikkarájáid rastá. Sámi kultuvra ii čuovo riikkarájáid, nuba maiddái dan dorvvasteami várás dárbbašuvvojit oktasaš doaibmanvuogit ja ovttasbargu miehtá Sámeeatnama. Prošeakta lea dehálaš ja hui áigeguovdilis, dadjá Äʹrbb-prošeavtta prošeaktahoavda Elle Maarit Arttijeff.

Prošeavtta árvvoštallon obbabušeahtta lea 1 177 680 euro. Prošeavtta ruhtadit Interreg Aurora -prográmma, Lappi lihtu ja Norgga našuvnnalaš IR-ruhtadeapmi. Dasa lassin prošeavtta ollašuhttit oassálastet prošeavtta ruhtadeapmái iežasruhtademiin. Ollašuhttináigi bistá jagi 2028 lohppii.

Äʹrbb oaivvilda nuortalašgillii árbbi. Namma lea válljejuvvon prošektii, daningo sánit, mat oaivvildit árbbi iešguđetge sámegielain, sulastahttet nubbi nuppi. Ja dáinna lágiin iešguđet sámegielaid hálliin lea álki áddet nama mearkkašumi.

Oktavuođadieđut