Sämitige pargoviehân uđđâ sierânâsäššitobdeenaavcah – virgeulmuuh láá porgâškuáttám porgemáánust

Arâšoddâdemaašij sierânâsäššitobdee naanood Sämitige pargo sämimáttááttâs já -škovlim äššitobden.

Sämitige stivrâ valjij arâšoddâdemaašij sierânâsäššitobden Anni Koivisto. Koivisto lii ovdil toimâm sosiaal- já tiervâsvuotâaašij sierânâsäššitobdee virgesajasâžžân já Sämitige värisaavâjođetteijen já jesânin.

– Lii suotâs peessâđ ovdediđ sämmilii arâšoddâdem já anneeđ pargoost ävkkin mättim já hárjánem, mii lii čoggâšum toimâmist Sämitiggeest já väldikodálijn seervijn. Arâšoddâdem lii kuávdáš äšši sämipárnái vuoigâdvuođâi olášuumeest. Tondiet mun anam taam pargo já eres uđâsmittum ráhtusijd sämmilij arâšoddâdem tuárjumân eromâš tehálâžžân, Koivisto iätá.

Uđâsmittum sämitiggelaavâ 5 § mield Sämitigge tuáimá sämikielâ já -kulttuur paijeentoollâm já ovdedem turvim oovdân sämimáttááttâs já -škovlim äššitobden já oovded toi ovdedem olesvuottân.  Taan pargo nanodem várás Sämitige tievâsčuákkim vuáđudij pargo-oorniguđâsmittem ooleest fastâ arâšoddâdemaašij sierânâsäššitobdee virge.

Iäláttâs- já pirâssektor äššitobdeeresurseh uđâsmeh

Iäláttâs- já pirâssektorân väljejui pirâsaašij sierânâsäššitobden luándutiettui kandidaat Robin Katekeetta.

– Ohtâ äšši, mii movtijdit muu enâmustáá, lii máhđulâšvuotâ porgâđ ärbivuáválii tiäđu vuotânväldim ooleest. Lii suotâs, ete pirâstutkâmušâst huámmášeh ain pyerebeht meid ton tiäđu áárvu, mii algâaalmugijn lii luándust. Muu mielâst pyeremuuh čuávduseh šaddeh talle, ko tieđâlâš tutkâmuš já suhâpuolvâi ääigi čoggâšum hárjánem luándust peesih savâstâllâđ koskânis. Toh muštâleh távjá siämmáá muštâlus, mutâ váhá sierâ kielân, Katekeetta iätá.

Sämi-iäláttâsâi já eennâmkevttim sierânâsäššitobdee tooimân Sämitige stivrâ valjij čuákkimist 6.5.2026 pirâstekniik pajeuáppee Maria Valkeapää. Valkeapää tuáimá tääl meriáigásâžžân Sämitige valjâlävdikode čällen já aalgât uđđâ toimâstis maŋeláá ive 2027. Toos räi sämi-iäláttâsâi já eennâmkevttim sierânâsäššitobdee virgesajasâžžân tuáimá Aslak Uula Länsman, kote porgâškuođij porgemáánu pelimuddoost.

EU-aašij já siärvuslii munemietâmâš sierânâsäššitobdee tuárju valjâpaje ohjelm olášuttem

Sämitige valjâpaje 1.9.2024–31.12.2027 toimâohjelm mield Sämitigge viggá nanodiđ jieijâs uásálistemvuoigâdvuođâid Euroop Union instituutioin já uásálistiđ EU-miärádâstohâmân Suomâst já Suomâ pisováá ovdâstusâst Brysselist.

Pargo-oornig peividem ooleest Sämitige stivrâ meridij pyerediđ Sämitige pargeeresursijd taan valjâpaje ääigi meriáigásijn EU-aašij já siärvuslii munemietâmâš sierânâsäššitobdee toimáin. Sierânâsäššitobdee pargoid kulá västidiđ ain lasanâm siärvuslij munemietâmâšâi kieđâvušmist já toi oovdânpyehtimist Sämitige tutkâmeettisii rááđán. Lasseen sierânâsäššitobdee västid Sämitige EU-aašij valmâštâllâm koordinistem torjust sehe uásálist EU-uáivilij valmâštâlmân Sämitige EU-uulmij ovdedem várás.

Sämitige stivrâ valjij meriáigásii virgekoskâvuotân olmoošvuoigâdvuotâlaavâ filosofia maister Eddâ Sundström.

– Lii ilo peessâđ porgâđ Sämitiggeest sämmilij vuoigâdvuođâi ovdedem oovdân. Muu pargoost ovtâstuveh kyehti mielâkiddiivâš uásisyergi: sämmilij uásálistemvuoigâdvuođâi ovdedem EU-miärádâstohâmist já siärvuslii munemietâmâš (FPIC) olášume tuárjum eromâšávt koččâmušâin, moh lohtâseh tutkâmân já ärbivuáválii tiätun. Kuohtuuh láá teháliih sämmilij jiešmeridemvuoigâdvuođâ olášume tááhust, já eidu taat taha pargoost eromâš merhâšittee já movtijdeijee, iätá olmoošvuoigâdvuotâlaavâ filosofia maister Edda Sundström.

Sämitige saavâjođetteijee Pirita Näkkäläjärvi ana tehálâžžân, ete Sämitigge lii puáhtám lasettiđ pargeeresursijd uđđâ sierânâsäššitobdeiguin.

– Mun lam ilolâš tast, ete Sämitigge lii kiäsutteijee pargosaje já mij finnip mijjân paargon čepis áámmátulmuid. Ubânassân sämikielah já -kulttuur láá stuorrâ pargoadeleijeeh sämikuávlust. Taat lii stuorrâ čiävláávuođâ suijâ oles kuávlust, saavâjođetteijee Näkkäläjärvi iätá.

Puoh tevdum tooimah láá lamaš almolávt uuccâmnáál kiiđâ já keesi ääigi. Sämitige ávus pargosajeh almottuvvojeh Sämitige já pargovyeimihaldâttuv nettisiijđoin. Jis tun lah perustum porgâđ Sämitiggeest, tun puávtáh kyeđđiđ meid ávus ucâmuš.

Sämitiggeest pargeh ohtsis 75 olmožid. Sämitige virgenomâttâsah láá peividum pargo-oorniguđâsmittem ooleest västidiđ taan ääigi vátámâššáid. Oovdânpyehteečällei virgenomâttâsah láá nubásmittum sierânâsäššitobden, saavâjođetteijee išedeijei virgenomâttâsah sierânâsäššitobden, lahâčällee virgenomâttâsah juridisâžžân sierânâsäššitobden já haldâttâhhoovdâ virgenomâttâs haldâttâhjođetteijen.

Lasetiäđuh:

Pirita Näkkäläjärvi
Saavâjođetteijee
044 753 3766
pirita.nakkalajarvi@samediggi.fi

Pia Ruotsala-Kangasniemi
Haldâttâhjođetteijee
040 726 2688
pia.ruotsala@samediggi.fi

Anni Koivisto
Arâšoddâdemaašij sierânâsäššitobdee
044 775 6560
anni.koivisto@samediggi.fi

Robin Katekeetta
Pirâsaašij sierânâsäššitobdee
044 737 9300
robin.katekeetta@samediggi.fi

Aslak Uula Länsman
vs. Sämi-iäláttâsâi já eennâmkevttim sierânâsäššitobdee
044 909 9666
aslak-uula.lansman@samediggi.fi

Edda Sundström
EU-aašij já siärvuslii munemietâmâš (FPIC) sierânâsäššitobdee
044 527 7078
edda.sundstrom@samediggi.fi