Sämitigge tuhhiittij raami-iävtuttâs ivvijd 2028–2031

Sämitige čuákkim tuhhiittij 24.9.2026 raami-iävtuttâs ivvijd 2028–2031. Raami-iävtuttâsâst iävtuttuvvojeh tuárvi resurseh sämmilij kielân já kulttuurân kyeskee jiešhaldâšem já toos lohtâseijee lahâaasâtlij pargoi olášutmân já sämikielâi, -kulttuur já ärbivuáválij iäláttâsâi eellimvuáimálâšvuođâ naanoodmân.

Saamelaiskäräjien kokous 24.9.2026 (4/2026) Sajos
Sämitige čuákkim uárnejui Anarist 24.9. Kooveest Sämitige jesâneh, kiäh uásálistii čuákkimân pääihi alne. Uási jesânijn uásálistii čuákkimân káidusohtâvuođáin. Kove: Sämitigge / Johanna Alatorvinen.

Raami-iävtuttâsâst lii valdum vuotân ive 2025 uđâsmittum sämitiggelaahâ, mii vijđedij já tärkkilistij Sämitige pargoid já tiäduttij staatâ ovdâsvástádâs turviđ toi hoittáámân tuárvi resursijd. Raami-iävtuttâsâst láá valdum vuotân meid sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio loppâraapoort toimâiävtuttâsah.

– Koččâmuš lii eromâšávt tast, ete Sämitigge pasta hoittáđ toos laavâst meridum pargoid. Lii velttidmettum, ete láá tuárvi resurseh sämitiggelaavâ olášutmân, sämmilij kielân já kulttuurân kyeskee jiešhaldâšem olášutmân já Sämitige lahâaasâtlij pargoi hoittáámân, iätá Sämitige saavâjođetteijee Pirita Näkkäläjärvi.

Raami-iävtuttâs stuárráámuuh reesuurstáárbuh čyeccih Sämitige jiešhaldâšem já toimâmiävtui naanoodmân, sämikieláid, sämimáttááttâsân, sämikulttuurân sehe sämikielâlij já kulttuurmiäldásij sosiaal- já tiervâsvuotâpalvâlusâi turviimân já oovdedmân.

– Ulmen lii lääččiđ máhđulâšvuođâid puoh kuulmâ Suomâst ellee sämikielâ naanoodmân já iäláskitmân, paijeentoollâđ ja nanodiđ sämikulttuur já sämmilij puoh ärbivuáválij iäláttâsâi toimâmiävtuid sehe pyerediđ sämmilij máhđulâšvuođâid finniđ jieijâskielâlijd já kulttuurmiäldásijd palvâlusâid. Siämmást lii tehálâš vuoigiđ kuhháá jotkum tile, mast Sämitige ruttâdem ij lah västidâm toos laavâst meridum pargoid já ovdâsvástádâsâid, juátká Näkkäläjärvi.

Haldâttâsohjelmulmeh uáinojeh vijđáht raami-iävtuttâsâst

Maaŋgah raami-iävtuttâs iävtuttâsâin västideh Sämitige ovdil almostittem haldâttâsohjelmuulmijd ivvijd 2027–2031. Haldâttâsohjelmiävtuttâsâin pajanii oovdân eereeb iärrás sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio toimâiävtuttâsâi olášuttem, sämmilij vuoigâdvuođâi nanodem sehe sämikulttuur já puoh ärbivuáválij iäláttâsâi turvim. Taah kuleh vijđáht tääl tuhhiittum raami-iävtuttâsân.

Raami-iävtuttâsâst eereeb iärrás iävtuttuvvoo:

  • valmâštâllâđ vuávám sämmilij šoŋŋâdâhnubástusân vuáhádume várás já nanodiđ šoŋŋâdâhpargo
  • rähtiđ čielgiittâs sämmilii puásuituálu jieijâs haldâttuvâst já etitoorjâvuáháduvâst
  • vuáđudiđ Sämitige olán sämi-iäláttâsruttârááju vâi puáhtá tuárjuđ ärbivuáválijd iäláttâsâid já sämmilijn vyelgee innovaatioid
  • nanodiđ EU-vaiguttem já vuáđudiđ sämiaasij sierânâsäššitobdee tooimâ Suomâ EU-ovdâstusân Brysselân
  • turviđ ohtsâštave-eennâmlii sämikielâi kielâoovtâstpargo já Säämi Kielâkäldee tooimâ ruttâdem
  • nanodiđ säämi kielâlaavâ olášuttem já pyerediđ sämikielâlij pargei finnim
  • ovdediđ sämikielâi já sämikielâlii máttááttâs, oppâmaterialpyevtittem, arâšoddâdem já kielâpiervâltooimâ oles enâmist
  • lasettiđ sämmilii kulttuurmeriruuđâ
  • pyerediđ sämikielâlij já kulttuurmiäldásij sosiaal- já tiervâsvuotâpalvâlusâi finnim
  • ovdediđ sämmilii kulttuurân čyeccee kumulatiivlij vaikuttâsâi árvuštâllâm eennâmkevttim já luánduriggodâhhaavâi ooleest

Raami-iävtuttâs hämmee Sämitige uáinu tain resursijn, moh tarbâšuvvojeh sämmilij kielân já kulttuurân kyeskee jiešhaldâšem olášutmân sehe sämitiggelaavâ miäldásij pargoi hoittáámân iivij 2028–2031. Raami-iävtuttâsâst oovdânpuohtum meriruttâ- já ovdedemtáárbuh láá uáivildum valduđ vuotân staatâ almos ekonomia vuávám sehe puáttee iivij budjetij valmâštâlmist. Ulmen lii nanodiđ sämmilij vuoigâdvuođâi olášume, Sämitige toimâmiävtuid sehe sämikielâi, -kulttuur já ärbivuáválij iäláttâsâi eellimvuáimálâšvuođâ.

Lasetiäđuh:

Pirita Näkkäläjärvi
Saavâjođetteijee
044 753 3766
pirita.nakkalajarvi@samediggi.fi

Pia Ruotsala-Kangasniemi
Haldâttâhjođetteijee
040 726 2688 / 010 839 3106
pia.ruotsala@samediggi.fi

Sämitigge lii sämmilij virgálâš ovdâsteijee. Tot oovdânpuáhtá sämmilij virgálii uáinu já ráđádâl virgeomâháiguin. Sämitigge paijeentuálá já oovded puoh kulmâ Suomâst ellee sämikielâ, sämmilij puoh ärbivuáválijd iäláttâsâid sehe sämmilii kulttuur já eellimvyevi.

Suomâst sárnuh kuulmâ sämikielâ: nuorttâlâškielâ, anarâškielâ já orjâlâškielâ.

Sämmilij ärbivuáváliih iäláttâsah láá kuálástem, puásuituálu, miäcástem, nuurrâm já sämityeji sehe tai modern häämih.


Jyevi siijđo ovdâskulij

Eres uđđâseh