Saavâjođetteijee Näkkäläjärvi Historioitsijat ilman rajoja -tilálâšvuođâst: “Tuotâvuotâ- já sovâdâttâmproosees liäkká máhđulâšvuođâ tivvoođ onnáá peeivi räi jotkum puástuvuođâid tavoiguin”
Sämitige saavâjođetteijee Pirita Näkkäläjärvi uásálistij tuorâstuv 27.8.2026 Historioitsijat ilman rajoja Suomessa ry já Suomen arktinen seura ornim Saamelaiset Suomessa – ymmärrys, vastuu ja tulevaisuus –savâstâllâmtilálâšvuotân. Lekkâmsahâvuárustis saavâjođetteijee Näkkäläjärvi tiäduttij, ete sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio loppâraapoort liäkká stuorrâ máhđulâšvuođâ nanodiđ ohtsâškodálii luáttámuš, riehtistaatâ já sämmilij puátteevuođâ – tavoi peht.
Kove: Ville Fofonoff
Näkkäläjärvi ana sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio loppâraapoort eromâšávt máhđulâšvuottân Suomâ staatân, syemmilii ohtsâškoodán já sämmiláid huksiđ kilelis puátteevuođâ. Ko pyereduvvoo ibárdâs sämiaašijn te puáhtá tuođâi uuccâđ oovtâst čuávdusijd já huksiđ soovâdvuođâ ruossâlâsvuođâi sajan.
– Mij lep tääl stuorrâ máhđulâšvuođâ piällást. Komissio loppâraapoort puáhtá uáinusân historjást tábáhtum puástuvuođâid já čáittá, ete toh juátkojeh vala onnáá peeivi-uv. Loppâraapoort tiäđuh já toimâiävtuttâsah fäälih konkreetlijd pargoniävuid puástuvuođâi vuoigim várás, saavâjođetteijee Näkkäläjärvi iätá.
Näkkäläjärvi mield staatâ lasseen oles ohtsâškoddeest vijđásubbooht-uv já eromâšávt mediast lii merhâšittee rooli tiäđulâšvuođâ lasseetmist. Sämmilii eellimvyevist, sämmilij historjást já tááláá tiileest tiettih Suomâst uáli uccáá.
Staatâst stuorrâ ovdâsvástádâs, mutâ meid uđđâ máhđulâšvuođah
Savâstis saavâjođetteijee Näkkäläjärvi paajeed oovdân Suomâ staatâ ovdâsvástádâs sämmilij sajattuv pyereedmist. Siämmást sun tiäddut, ete tuotâvuotâ- já sovâdâttâmproosees liäkká meid uđđâ máhđulâšvuođâid.
– Tuotâvuotâ- já sovâdâttâmpargo puáhtá nanodiđ sehe Suomâ riehti- já olmoošvuoigâdvuotâstaatân já luáttámuš oles ohtsâškoddeest. Lasseen sämmilij tááhust tehálumos lii, ete tooimâi peht torvejuvvoo sämmiláid puátteevuotâ tienuuvt, ete puoh kulmâ Suomâst ellee sämikielâ, sämikulttuur já puoh sämmilij ärbivuáváliih iäláttâsah siäiluh eellimvuáimálâžžân puáttee suhâpuolváid. Meid koččâmušah sämmilij vuoigâdvuođâin enâmáid já čassijd kalga viijmâg väldiđ tuođâi toimâohjelmân, saavâjođetteijee Näkkäläjärvi juátká.
Näkkäläjärvi tiäddut, ete naanoodmáin sämmilij jienâ miärádâstohâmist pyehtip oovtâst toohâđ sehe pyerebijd já kilelub čuávdusijd.
– Taat lii eromâš tehálâš tááláá nubásmuvvee maailmtiileest, mast arktâsii kuávlun čyeccih torvolâšvuotâpolitiik já šoŋŋâdâhnubástus tááhust stuorrâ tedduuh, tiäddut Näkkäläjärvi.
Uđđâ algâ váátá uđđâ ráhtusijd
Loopâst saavâjođetteijee Näkkäläjärvi puovtij oovdân, ete tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio loppâraapoort ij nomâstis peerusthánnáá lah loppâ, peic uđđâ algâ toohâđ tuođâlijd nubástusâid komissio toimâiävtuttâsâi vievâst, vâi pyehtip meid juksâđ soovâdvuođâ.
– Soovâdvuođâ oovdân annojeh tavoh. Annojeh uđđâ aalgah, uđđâ ráhtuseh já uđđâ ruokis lekkâmeh. Lii tehálâš huksiđ ohtsâš kuhes kevli sämiaašij pyereedmân puátteevuođâst. Annoo kunneehänis vuávám, kiäinukárttá, mon vyelgip olášuttiđ oovtâst läävhi häävild, Näkkäläjärvi iätá.
– Lii tehálâš porgâđ oovtâstpargo: tot váátá mist puohâin ruokkâdvuođâ, ovdâsvástádâs kyeddim já ennuv pargo, mutâ tot addel mijjân puohháid maaŋgâkiärdásávt maasâd, Näkkäläjärvi tiäddut.
Tilálâšvuođâ uárnejii Historioitsijat ilman rajoja Suomessa ry já Suomen Arktinen Seura oovtâst Helsig ollâopâttuv Humanistlii tieđâkuddijn, Sämitiggijn ja Paasikivi-servijn.
Sämitigge lii sämmilij virgálâš ovdâsteijee. Tot oovdânpuáhtá sämmilij virgálii uáinu já ráđádâl virgeomâháiguin. Sämitigge paijeentuálá já oovded puoh kulmâ Suomâst ellee sämikielâ, sämmilij puoh ärbivuáválijd iäláttâsâid sehe sämmilii kulttuur já eellimvyevi.
Suomâst sárnuh kuulmâ sämikielâ: nuorttâlâškielâ, anarâškielâ já orjâlâškielâ.
Sämmilij ärbivuáváliih iäláttâsah láá kuálástem, puásuituálu, miäcástem, nuurrâm já sämityeji sehe tai modern häämih.
Lasetiäđuh:
Pirita Näkkäläjärvi
Saavâjođetteijee
044 7533 766
pirita.nakkalajarvi@samediggi.fi
