Sámedikki bealiváldin duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna loahpparaporttas čohkke hohpolaš doaibmabijuid

Sámediggi lea gieđahallan Sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna 4.12.2025 luobahan loahpparaportta ja doallá komišuvnna barggu mearkkašahttin eamiálbmot sámiid ja Suoma stáhta gaskasaš soabada ovddideapmái. Sámedikki mielas komitea buot smiehttamušaid sáhttá guottihit ja dat leat dehálaččat. 

Guovddáš hohpolaš doaibmabijut

Sámediggi lea čohkken lávdegottiid ja ráđđádallangotti ovdanbuktán fuomášumiid vuođul oktiigeasu kritihkalaš evttohusain, maid oasil Sámediggi evttoha jođánis doaimmaid: 

1. Sámeáššiid koordinerejeaddji ovttadaga vuođđudeapmi stáhtaráđi kansliijai ja sámi stáhtačálli nammadeapmi ovttasráđiid Sámedikkiin ja nuortalaččaid siidačoahkkimiin. 
2. Dálkkádatnuppástusa heivehanprográmma ráhkadeapmi, mii vuođđuduvvá dutkojuvvon ja árbevirolaš dihtui. 
3. Sámi ealáhus- ja dálkkádatfoandda vuođđudeapmi doarjut sámi árbevirolaš ealáhusaid dálkkádatdoaimmaid ja gánnáhahttivuođa. 
4. Sámi boazodoalu ásaheapmi iežas lágain ja sierra hálddahusa vuođđudeapmi. 
5. Sámiid guolástanvuoigatvuođaid dovddasteapmi guolástanlágas. 
6. Deanu luossabivdogildosis (2021-) boahtán manahusaid buhtten. 
7. Sámi psykososiála doarjaga ovttadaga doaimma rievdadeapmi fástan ja duhtadahtti resurssaid sihkkarastin. 
8. Sámeoainnu čáhkadeapmi almmolaš sosiála- ja dearvvasvuođafuolahusa oassin. 
9. Juohke oktii riikka sámemánnái ja –nurrii dáhkidit vejolašvuođa sámegiela oahppamii. 
10. Rávesolbmuide oaivvilduvvon sámegielaid lohkanjahkeskuvlejumi ruhtadeami sihkkarastin. 
11. Sámegielaid gáiddusoahpahusa dahkan fástan sámiid ruovttuguovllu olggobeallái ja Sámi e-skuvlla vuođđudeapmi. 
12. Sámegielaid ja sámegielat oahpahusa ruhtadeami sihkkarastin seamma vuođuštusaiguin olles riikkas. 
13. Sámiid ruovttuguovllu dálá boares vuvddiid suodjaleapmi vuovdečuollamiin. 

Bajábealde máinnašuvvon áššiid lassin Sámediggi evttoha, ahte stáhta galgá dovddastit sámiid dološáigásaš vuoigatvuođaid sámiid ruovttuguovllu eatnamiidda ja čáziide, dahjege ng. ”stáhta hálddašan eatnamiidda”. Stáhta galgá maiddái fuolahit das, ahte sámeguovllut seilot eallinfámolažžan ja dollojit ássanguovlun. Erenomáš dehálaš lea sihkkarastit nuoraide duođalaš vejolašvuođa báhcit ássat ja hukset eallima iežaset ruovttuguvlui.  

Sámedikki mielde dat, ahte Suoma stáhta álggahivččii guovddáš evttohusaid ollašuhttima ovddidivččii sámiid ja stáhta gaskasaš soabada huksema. Soabadanproseassa álggaheapmi eaktuda dakkár doaibmabijuid ovdanbuktima, mat leat sihke hohpolaččat ja daid sáhttá čielgasit ollašuhttit ja main leat guhkes áigge váikkuhusat.  

Sámedikki čoahkkin, stivra, áššedovdilávdegottit ja anárašáššiid ráđđádallangoddi leat gieđahallan loahpparaportta ávžžuhusaid ođđajagi- ja guovvamánu áigge. Lávdegottiid ja ráđđádallangotti dievasmahtti kommeanttat komitea evttohusaide leat čohkkejuvvon bealiváldima nuppi oassái. Bealiváldima goalmmát oasis ovdanbuktojit Sámedikki árvvoštallamat oasseguovlluin, maid gokčevašvuođa dárbbaša nannet. 

Loga Sámedikki bealiváldima oppalaččat dás (suomagillii).

Lassedieđut: 

Tuomas Aslak Juuso
Ságajođiheaddji sadjásaš
040 687 3394
tuomas.juuso@samediggi.fi