Sámediggi ráhkkanii virggálaš ráđđádallamiidda sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna doaibmabidjoevttohusain
Sámedikki čoahkkin fápmudii čoahkkimis 2.11. ságajođiheaddjijoavkku ja stivrra ráđđádallat Suoma stáhta ovddasteaddjiiguin sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna 68 evttohusa ollašuhttimis ja ovddideamis. Sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna ávžžuhusaid árvvoštalli parlamentáralaš bargojoavkku ja Sámedikki sámediggelága 9 §:s oaivvilduvvon ráđđádallamat doaibmabidjoevttohusain álget juovlamánu álggus.
Lahttut, geat oassálaste Sámedikki čoahkkimii Sámekulturguovddáš Sajosis. Govas gurotbealde: Tauno Ljetoff, Armi Palonoja, Janne Hirvasvuopio, Pirita Näkkäläjärvi ja Inka Musta. Eará oassálastit oassálaste čoahkkimii gáiddusoktavuođaid bokte. Govva: Sámediggi / Johanna Alatorvinen.
Sámedikki čoahkkin gieđahalai čoahkkimis 2.11. ollislašvuođa, mii laktása sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna doaibmabidjoevttohusaide: čoahkkin dohkkehii Sámedikki álgomuttu oaiviliid, čađahii sáttaságastallama riikkaidgaskasaš bargoorganisašuvnna ILO eamiálbmogiidda ja olmmoščearddaide guoski oktasašsoahpamuša nr 169 ratifiseremis (doaibmabidjoevttohus 6), fápmudii Sámedikki stivrra ja ságajođiheaddjijoavkku hábmet oaiviliid lohppii, mat leat gaskan (earret oaivil 6) ja attii maiddái ráđđádallanfápmudusaid ságajođiheaddjijovkui ja stivrii duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna evttohusaid ollašuhttimis ja daid ovddideamis.
Sámediggelága 9 §:s oaivvilduvvon ráđđádallamat parlamentáralaš bargojoavkkuin álget juovlamánu álggus.
– Čoahkkima mearrádusat ráhkadit vuođu ráđđádallamiidda Suoma stáhtain. Lea dehálaš, ahte doaibmabidjoevttohusaid ollašuhttin ovddiduvvo systemáhtalaččat, mearrediđolaččat ja albma ovttasbarggus sápmelaččaiguin. Soabada huksen eaktuda konkrehtalaš daguid, dadjá Sámedikki ságajođiheaddji Pirita Näkkäläjärvi.
Sámediggi gieđahalai oaiviliid doaibmabidjoevttohusaide ja vástádusaid parlamentáralaš jovkui
Sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna ávžžuhusaid árvvoštalli parlamentáralaš bargojoavku lea doaimmahan Sámediggái dan álgomuttu oaiviliid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna doaibmabidjoevttohusain earret evttohusas 16 (sámi boazodoallu) ja 62–66 (kirkolaš áššit).
Sámediggi lea válmmaštallan iežas oaiviliid doaibmabidjoevttohusaide ja vástádusaidis parlamentáralaš bargojoavkku álgomuttu oaiviliidda, man dihte ášši gieđahallui 2.11. Sámedikki čoahkkimis.
Čoahkkin dohkkehii Sámedikki oaiviliid giđđat vuoruhuvvon oaiviliidda. Dát leat doaibmabidjoevttohusat 1 (sámeáššiid nannen stáhtahálddahusas), 11–13 (dálkkádatdoaimmat ja vuvddiid suodjaleapmi), 19 (guolástanvuoigatvuođat), 25 (Deanu luossabivdogildosiid buhtadusat), 34–35 (psykososiála doarjja ja sosiála- ja dearvvasvuođabálvalusat), 43 (gielaid oahppanvuoigatvuohta) ja 50–52 (neahttavuđot oahpahus ja skuvlenruhtadeapmi) ja maiddái Sámedikki iežas evttohus, mii guoská sámeguovllu eallinfápmui. Dasa lassin čoahkkin gieđahalai álgomuttu oaiviliid doaibmabidjoevttohusaide 46 (árrabajásgeassima ruhtadeapmi) ja 47 (giellabesiid sihkkarastin), daningo dat spiehkkasit čakčamánus 2026 dohkkehuvvon rámmaevttohusas jagiide 2028–2031.
ILO 169 -oktasašsoahpamuša ratifiseremii guoski doaibmabidjoevttohus 6 buktojuvvo Sámedikki čoahkkimii mearrideapmái jagi maŋimuš čoahkkimis 17.12.2026.
Duogážis duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna loahpparaportta
Sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvdna geigii dan loahpparaportta juovlamánus 2025 stáhtaráđđái, Sámediggái ja nuortalaččaid siidačoahkkimii. Loahpparaporta sisttisdoallá ávžžuhusaid ja doaibmabidjoevttohusaid, maiguin lea figgamuš ovddidit soabada ja divvut historjjálaš ja dálá áigge boasttuvuođaid, maid sámit leat vásihan.
Sámediggi dohkkehii guovvamánus 2026 bealiváldima, mii guoská loahpparaportii ja meroštalai das evttohusaid, mat galggašedje ovddiduvvot vuosttamuččaid sajis. Loga Sámedikki bealiváldima duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna loahpparaporttas (rahpasa ođđa siidui).
Sámedikki ođđa lahttu álggahii barggus
Čoahkkima álggus ságajođiheaddji muitalii stáhtaráđi 14.10.2026 addojuvvon mearrádusas, mas Anni Koivistoi mieđihuvvui earru Sámedikki lahtu barggus ja Paavo Riihitammela mearriduvvui lahttun su sadjái loahppa doaibmabadjái 30.11.2027 rádjai. Koivisto lei válljejuvvon Sámedikki lahttun Anáris ja Riihitammela lea válljejuvvon Kirkkonummis.
Oula-Antti Labba evttohuvvo nuppástusohcanlávdegotti ságajođiheaddji virgái
Sámedikki čoahkkin mearridii evttohit stáhtaráđđái, ahte válgalogahallanáššiid nuppástusohcanlávdegotti ságajođiheaddji virgái mearriduvvo doaisttážii riektediehtaga magisttar Oula-Antti Labba. Labba lei áidna, gii ozai dán virggi.
Stáhtaráđđi ásaha nuppástusohcanlávdegotti guđa jahkái hávil Sámedikki evttohusas. Lávdegoddi lea iehčanas ja sorjjasmeahttun doaibmaorgána, mii doaibmá Sámedikki oktavuođas ja dat ásahuvvo ođastuvvon sámediggelága vuođul. Nuppástusohcanlávdegoddi doaibmá vuosttas nuppástusohcandássin áššiin, mat gusket Sámedikki válgalogahallamii dohkkeheapmái ja das eret sihkkumii.
Lassidieđut:
Pirita Näkkäläjärvi
Ságajođiheaddji
044 753 3766
pirita.nakkalajarvi@samediggi.fi
