Ságajođiheaddji Näkkäläjärvi Historioitsijat ilman rajoja -dilálašvuođas ”Duohtavuohta- ja soabadanproseassa addá vejolašvuođa divvut otná beaivái joatkašuvvan boasttuvuođaid daguiguin”
Sámedikki ságajođiheaddji Pirita Näkkäläjärvi oassálasttii duorastaga 27.8.2026 Historioitsijat ilman rajoja Suomessa ry ja Suomen Arktinen Seura ordnen Saamelaiset Suomessa – ymmärrys, vastuu ja tulevaisuus -ságastallandilálašvuhtii. Iežas rahpansáhkavuorus ságajođiheaddji Näkkäläjärvi deattuhii, ahte sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna loahpparaporta addá stuorra vejolašvuođa nannet servodatlaš luohttámuša, riektestáhta ja sámiid boahtteáiggi – daguid bokte.
Govva:Vesa Toppari
Näkkäläjärvi doallá sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna loahpparaportta eandalii vejolašvuohtan Suoma stáhtii, suopmelaš servodahkii ja sámiide hukset suvdilis boahtteáiggi. Go buoriduvvo ipmárdus sámeáššiin lea vejolaš albma láhkai ohcat ovttas čovdosiid ja hukset soabada vuostálaga bidjama sadjái.
– Mis lea dál stuorra vejolašvuohta. Komišuvnna loahpparaporta buktá oidnosii historjjás dáhpáhuvvan boasttuvuođaid ja čájeha, ahte dat joatkašuvvet vel otná beaivvege. Loahpparaportta dieđut ja doaibmabidjoevttohusat fállet konkrehta bargoreaidduid boasttuvuođaid divvumii, ságajođiheaddji Näkkäläjärvi dadjá.
Näkkäläjärvi mielde stáhta lassin lea olles servodagas viidábut ja erenomážit medias mearkkašahtti rolla diđolašvuođa lasiheamis. Sámiid eallinvuogis, sámiid historjjás ja dálá dilis diehtit Suomas hui unnán.
Stáhtas stuorra ovddasvástádus, muhto maiddái ođđa vejolašvuođat
Sáhkavuorustis ságajođiheaddji Näkkäläjärvi buktá ovdan Suoma stáhta ovddasvástádusa sámiid sajádaga buorideamis. Seammás son deattuha, ahte duohtavuohta- ja soabadanproseassa rahpá maiddái ođđa vejolašvuođaid.
– Duohtavuohta- ja soabadanbargu sáhttá nannet sihke Suoma riekte- ja olmmošvuoigatvuohtastáhtan ja luohttámuša olles servodagas. Dasa lassin sámiid dáfus dehálamos lea, ahte doaibmabijuid bokte dorvvastuvvo sámiide boahtteáigi nu, ahte buot golbma Suomas ealli sámegiela, sámekultuvra ja buot sámiid árbevirolaš ealáhusat seilot eallinfámolažžan boahttevaš buolvvaide. Maiddái gažaldagaid sámiid vuoigatvuođain eatnamiidda ja čáziide galgá viimmatge váldit duođalaččat agendai, ságajođiheaddji Näkkäläjärvi joatká.
Näkkäläjärvi deattuha, ahte go nanne sámiid jiena mearrádusbargamis, sáhttá ovttas bargat buoret ja suvdilis čovdosiid.
– Dát lea erenoamáš dehálaš dálá nuppástuvvi máilmmidilis, mas árktalaš guvlui čuohcá dorvvolašvuođapolitihka ja dálkkádatnuppástusa dáfus olu deaddu, deattuha Näkkäläjärvi.
Ođđa álgu gáibida ođđa ráhkadusaid
Lohppii ságajođiheaddji Näkkäläjärvi ovdanbuvttii, ahte duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna loahpparaporta ii dan namas fuolatkeahttá leat loahppa, muhto ođđa álgu bargat duođalaš nuppástusaid komišuvnna doaibmabidjoevttohusaid bokte, vai sáhttit maiddái juksat soabada.
– Soabada ovdii dárbbašuvvojit dagut. Dárbbašuvvojit ođđa álggut, ođđa ráhkadusat ja ođđa roahkkadis rahpamat. Lea dehálaš hukset oktasaš guhkes geavlli sámeáššiid buorideami várás boahtteáiggis. Dárbbašuvvo gudneáŋgiris plána, geaidnokártá, man álggahuvvo ollašuhttit ovttas lávkkiid mielde, Näkkäläjärvi dadjá.
– Lea dehálaš bargat ovttasbarggu: dat gáibida mis buohkain roahkkatvuođa, ovddasvástádusa guoddima ja ollu barggu, muhto dat addá midjiide buohkaide máŋggageardánit ruovttoluotta, Näkkäläjärvi deattuha.
Dilálašvuođa ordnejedje Historioitsijat ilman rajoja Suomessa ry ja Suomen Arktinen Seura ovttasráđiid Helssega universitehta Humanisttalaš dieđagottiin, Sámedikkiin ja Paasikivi-searvviin.
Sámediggi lea sámiid virggálaš ovddasteaddji. Dat hábme sámiid virggálaš oaivila ja ráđđádallá virgeoapmahaččaiguin. Sámediggi bajásdoallá ja ovddida buot golmma Suomas ealli sámegiela, buot sámiid árbevirolaš ealáhusaid ja sámekultuvrra ja eallinvuogi.
Suomas leat golbma ealli sámegiela: davvisámegiela, anárašgiela ja nuortalašgiela.
Sámiid árbevirolaš ealáhusat leat guollebivdu, boazodoallu, meahcásteapmi, čoaggin ja sámeduodji (duodji / tyeji / ǩiõtt-tuâjj) ja daid dáláš ollašuhttinvuogit.
Lassidieđut:
Pirita Näkkäläjärvi
Ságajođiheaddji
044 7533 766
pirita.nakkalajarvi@samediggi.fi
