Sámediggi addá vuosttas háve muitalusa riikkabeivviide – ”Muitalus lea ovdamearka ođasmahttojuvvon sámediggelága ovdánanlávkkiin”
Ođasmahttojuvvon sámediggelága mielde Sámediggi doaimmaha juohke jagi muitalusa riikkabeivviide. Árabut muitalus addojuvvui stáhtaráđđái iige dat sisttisdoallan lágas meroštallojuvvon evttohusaid sámiid vuoigatvuođaid dorvvasteami várás.
Sámediggi dohkkehii čoahkkimis 2/2026 ovttamielalaččat muitalusa jagi 2025 birra. Sámedikki muitalus sisttisdoallá evttohusaid lassin čilgehusa sámiid giela ja kultuvrra guoski iešráđđema, vuođđo- ja olmmošvuoigatvuođaid ja maid eallidiliid ovdáneamis muitalusjagi áigge.
Sámediggi doallá diehtojuohkindilálašvuođa Sámedikki čilgehusas riikkabeivviide ja dan mearkkašumis duorastaga 4.6. dmu 14.00 Sajosis Anáris ja maid neahttasáttan. Dilálašvuhtii oassálastet Sámedikki ságajođiheaddji Pirita Näkkäläjärvi, 1. várreságajođiheaddji Leo Aikio ja 2. várreságajođiheaddji Tuomas Aslak Juuso. Dan lassin čilgehusa mearkkašumi kommentere dilálašvuođas dutkidoavttir Saara Alakorva (Suoma Akademia ruhtadan dutkama njunušossodat MULTIBEING, Lappi universitehta).
Muitalus lasiha riikkabeivviid dieđu sámiin
Muitalusa mihttomearrin lea ovddidit sámiid eamiálbmotvuoigatvuođaid ollašuhttima čuovvuma, nannet riikkabeivviid njuolggo vuorrováikkuhusa Sámedikkiin ja lasihit viidásut diđolašvuođa sámiid duođalaš dilis Suomas.
Ovdamearkkat ovddidanevttohusain leat earret eará eiseválddiid skuvlen ođasmahttojuvvon sámediggelága ovttasdoaibman- ja ráđđádallangeatnegasvuođas, sámiid árbevirolaš ealáhusaid dálkkádatrievdamii vuogáiduvvanplána ja vuogáiduvvandoaimmaid ruhtadeapmi ja maid rávesolbmuid sámegielaid stuđerema vejolažžan dahkan juogo rávesolbmuidskuvlendoarjagiin dahje sullasaš ruhtademiin.
– Muitalusa ja dan ovddidanevttohusaid addin njuolga riikkabeivviide lea mearkkašáhtti ođastus, daningo muitalusa geažil diehtu sámiid sajádagas ja sámeservodaga ovddidandárbbuin lassána riikka bajimus dásis. Muitalus lea ovdamearka ođđa sámediggelága mielddisbuktán ovdánanlávkkiin sámiid áššiin, dadjá Sámedikki ságajođiheaddji Pirita Näkkäläjärvi.
Sámediggelága ođasmahttin nanne Sámedikki sajádaga, muhto ollašuhttin lea easkka álggomuttus
Muitalusa mielde muitalusjagi mearkkašahttimus dáhpáhus lei ođasmahttojuvvon sámediggelága fápmuiboahtin 1.8.2025. Láhka nannii Sámedikki sajádaga sámiid ovddasteaddji iešráđđenorgánan ja čielggasmahtii eiseválddiid ráđđádallan ja ovttasdoaibmangeatnegasvuođaid. Lága ollašuhttin lea goittotge easkka álggus.
– Láhkaásahusa ovdánanlávkkis fuolatkeahttá muitalus čájeha, ahte iešráđđema duohta eavttut eai vel ollašuva dievaslaččat. Guovddáš hástalusat leat struktuvrralaš váilevaš resurssat, ráđđádallanbargovugiid molsašuddi beaktilvuohta ja eiseválddiid váilevaš systemáhtalaš váikkuhusaid árvvoštallan, dadjá I várreságajođiheaddji Leo Aikio.
Muitalusas gávnnahuvvo, ahte riikkabeivviin lea vuođđolága mielde ovddasvástádus fuolahit das, ahte vuođđolágas ja riikkaidgaskasaš olmmošriektesoahpamušain dorvvastuvvon sámiid vuoigatvuođat ollašuvvet maiddái geavadis. Dát gáibida muitalusa mielde láhkaásaheami ollašuhttima aktiivvalaš čuovvuma, doarvái buriid resurssaid, mat leat dieđus buriin áiggiin ja maid sámiid iešráđđema systemáhtalaš gudnejahttima buot almmolaš mearrádusdahkamis.
Sámediggi sávvá ahte muitalus gieđahallojuvvo viidát riikkabeivviin
Ođastuvvon sámediggelága mielde muitalus addojuvvo njuolga riikkabeivviide juohke jagi.
Muitalusa doaimmaheapmái ii leat aitosaš mearreáigi ja dan sáttaságastallan geahččaluvvo ordnet nu jođánitgo vejolaš das go čilgehus lea boahtán riikkabeivviide. Muitalusa sáhttet gieđahallat vuođđoláhkaváljagottis. Váljagoddi, mas ášši gieđahallo, čielgá sáttaságastallamis ságajođiheaddjiráđi evttohusa vuođul.
– Mii doaivut, ahte riikkabeivviin lea vejolašvuohta oahpásnuvvat muitalussii vuđolaččat ja ságastallat dieđuin ja evttohusain viidát, maid dat sisttisdoallá, dadjá II várreságajođiheaddji Tuomas Aslak Juuso.
Lassidieđut:
Pirita Näkkäläjärvi
Ságajođiheaddji
044 753 3766
pirita.nakkalajarvi@samediggi.fi
Leo Aikio
I várreságajođiheaddji
040 621 6505
leo.aikio@samediggi.fi
Tuomas Aslak Juuso
II várreságajođiheaddji
040 687 3394
tuomas.juuso@samediggi.fi
