Sámediggi dohkkehii rápmaevttohusa jagiide 2028–2031
Sámedikki čoahkkin dohkkehii 24.9.2026 rápmaevttohusa jagiide 2028–2031. Rápmaevttohusas evttohuvvojit doarvái buorit resurssat iešráđđemii, mii guoská sámiid giela ja kultuvrra, ja dasa laktáseaddji lágas ásahuvvon bargguid ollašuhttimii ja sámegielaid, sámekultuvrra ja árbevirolaš ealáhusaid eallinfámu nannemii.
Rápmaevttohusas lea váldon vuhtii jagis 2025 ođasmahttojuvvon sámediggeláhka, mii viiddidii ja dárkkálmuhtii Sámedikki bargguid ja deattuhii stáhta ovddasvástádusa sihkkarastit daid dikšumii doarvái buriid resurssaid. Rápmaevttohusas lea váldon vuhtii maiddái sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna loahpparaportta doaibmabidjoevttohusat.
– Gažaldat lea ovdasajis das, ahte Sámediggi bastá dikšut dasa lágas ásahuvvon bargguid. Doarvái buorit resurssat leat vealtameahttumat sámediggelága ollašuhttimii, sámiid giela ja kultuvrra guoskevaš iešráđđema ollašuhttimii ja maid Sámedikki lágas mearriduvvon bargguid dikšumii, dadjá Sámedikki ságajođiheaddji Pirita Näkkäläjärvi.
Rápmaevttohusa stuorámus resursadárbbut čuhcet Sámedikki iešráđđema ja doaibmaneavttuid nannemii, sámegielaide, sámeoahpahussii, sámekultuvrii ja sámegielat ja sámekultuvrra vuhtiiváldi sosiála- ja dearvvasvuohtabálvalusaid sihkkarastimii ja ovddideapmái.
– Mihttomearrin lea ráhkadit vuođuštusaid buot golmma Suomas ealli sámegiela nanosmahttimii ja ealáskahttimii, bajásdoallat ja nanosmahttit sámekultuvrra ja buot sámiid árbevirolaš ealáhusaid doaibmaneavttuid ja maid buoridit sámiid vejolašvuođaid oažžut iežaset gielat ja kultuvrra vuhtiiváldi bálvalusaid. Seammás lea dehálaš divvut guhká joatkašuvvan dili, mas Sámedikki ruhtadeapmi ii leat vástidan dasa lágas ásahuvvon bargguid ja ovddasvástádusaid, joatká Näkkäläjärvi.
Ráđđehusprográmma mihttomearit oidnojit viidát rápmaevttohusas
Máŋggat rápmaevttohusa evttohusain vástidit ráđđehusprográmma mihttomeriid jagiide 2027–2031, maid Sámediggi lea árabut almmustahttán. Ráđđehusprográmma evttohusain deattuhuvvojedje earret eará sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna doaibmabidjoevttohusaid ollašuhttin, sámiid vuoigatvuođaid nanosmahttin ja sámekultuvrra ja buot árbevirolaš ealáhusaid sihkkarastin. Dát gullet viidát dál dohkkehuvvon rápmaevttohussii.
Rápmaevttohusas evttohuvvo earret eará:
- sámiid dálkkádatnuppástussii vuogáiduvvama plána válmmaštallan ja dálkkádatbarggu nanosmahttin
- čilgehusa ráhkadeapmi sámiid boazodoalu iežas hálddahusas ja heahtedoarjjavuogádagas
- Sámedikki oktavuhtii vuođđudanvuloš sámeealáhusfoanda árbevirolaš ealáhusaid ja sámiin vuolgi innovašuvnnaid doarjumii
- EU-váikkuheami nanosmahttin ja sámeáššiid erenoamášáššedovdi barggu vuođđudeapmi Suoma EU-ovddastahkii Brusselii
- davviriikkaid oktasaš sámi giellaovttasbarggu ja Sámi Giellagáldu doaimma ruhtadeami sihkkarastin
- sámi giellalága ollašuhttima nanosmahttin ja sámegielat bargiid oažžuma buorideapmi
- sámegielaid ja sámegielat oahpahusa, oahppamateriálabuvttadeami, árrabajásgeassima ja giellabeassedoaimma ovddideapmi olles riikkas
- sámi kulturmearreruđa bajideapmi
- sámegielat ja sámekultuvrra vuhtiiváldi sosiála- ja dearvvasvuohtabálvalusaid oažžuma buorideapmi
- sámekultuvrii čuohcci kumulatiivvalaš váikkuhusaid árvvoštallama ovddideapmi eanangeavaheami ja luondduriggodatprošeavttaid oktavuođas
Rápmaevttohus hábme Sámedikki oainnu dain resurssain, mat dárbbašuvvojit sámiid giela ja kultuvrra guoskevaš iešráđđema ollašuhttimii ja maid sámediggelágas oaivvilduvvon bargguid dikšumii jagiid 2028–2031 áigge. Rápmaevttohusas ovdanbuktojuvvon mearreruhta- ja ovddidandárbbut leat oaivvilduvvon váldojuvvot vuhtii stáhta almmolaš ekonomiija plána ja boahttevaš jagiid bušeahtaid válmmaštallamis. Mihttomearrin lea nanosmahttit sámiid vuoigatvuođaid ollašuvvama, Sámedikki doaibmaneavttuid ja maid sámegielaid, kultuvrra ja árbevirolaš ealáhusaid eallinfámu.
- Oahpásmuva Sámedikki rápmaevttohussii jagiide 2028–2031
- Sámedikki evttohusat ráđđehusprográmmii 2027–2031
Lassidieđut:
Pirita Näkkäläjärvi
Ságajođiheaddji
044 753 3766
pirita.nakkalajarvi@samediggi.fi
Pia Ruotsala-Kangasniemi
Hálddahusjođiheaddji, Sajosa jođiheaddji
040 726 2688 / 010 839 3106
pia.ruotsala@samediggi.fi
Sámediggi lea sámiid virggálaš ovddasteaddji. Dat hábme sámiid virggálaš oaivila ja ráđđádallá virgeoapmahaččaiguin. Sámediggi bajásdoallá ja ovddida buot golmma Suomas ealli sámegiela, buot sámiid árbevirolaš ealáhusaid ja sámekultuvrra ja eallinvuogi.
Suomas leat golbma ealli sámegiela: davvisámegiela, anárašgiela ja nuortalašgiela.
Sámiid árbevirolaš ealáhusat leat guollebivdu, boazodoallu, meahcásteapmi, čoaggin ja sámeduodji (duodji / tyeji / ǩiõtt-tuâjj) ja daid dáláš ollašuhttinvuogit.