Sääʹmteeʹǧǧ peäʹlest välddmõš tuõttvuõtt- da suåvâdvuõttkomissio lopprapoortâst nåårr ǩirrsallaž tååimaid

Sääʹmteʹǧǧ lij ǩiõttʼtõõllâm Säʹmmlai tuõttvuõtt- da suåvâdvuõttkomissio 4.12.2025 luõvtem lopprapoort da âânn komissio tuâj miârkteeʹjen alggmeer säʹmmlai da Lääʹddjânnam riikk kõskksa suåvâdvuõđ ooudâsviikkmõʹšše. Sääʹmteʹǧǧ âânn juõʹǩǩ komitea smiõtldõõǥǥ kaʹnntemnallšeʹmmen da vääžnʼjen. 

Kõskksa ǩirrsallaž tååim 

Sääʹmteʹǧǧ lij noorrâm luʹvddkooʹddi da saǥstõõllâmkååʹdd eʹtǩǩeem vuâmmšõõzzi vuâđald õʹhtteǩeässmõõžž kriittlaž eʹtǩǩõõzzin, kooi beäʹlnn Sääʹmteʹǧǧ eʹtǩǩad kõõskteʹmes tååimaid: 

1. Sääʹmaaʹššid koordinõʹstti juâkkaz vuâđđummuš riikksuåvtõõzz kansliaaʹje da sääʹm riikkpiisar nõõmtummuš õhttsažtuâjast Sääʹmteeʹǧǧ da nuõrttsaaʹmi siidsåbbrin. 
2. Äimmõsmuttâz šiõttlõõvvâmprograamm raajjmõš, kååʹtt vuâđđââvv tuʹtǩǩuum da äʹrbbvuõđlaž tiõttu. 
3. Sääʹm jieʹllemvueʹǩǩ- da äimmõsteäggtõõzz vuâđđummuš tueʹrjjeed sääʹm äʹrbbvuõđlaž jieʹllemvuõʹjji äimmõstååimaid da kaʹnntemvuõđ. 
4. Sääʹm puäʒʒhååid šiõttummuš jiijjâs laaʹjjin da pååđ vaaldšem vuâđđummuš. 
5. Säʹmmlai kueʹllšeeʹllemvuõiggâdvuõđi tobstummuš kueʹllšeeʹllemlääʹjjšiõttummšest. 
6. Teän luõss-šeeʹllemǩiõlddi (2021-) tuejjeem mõõntõõzzi koʹrvvummuš. 
7. Sääʹm psykososiaalʼlaž tueʹrj juâkkaz tåimmjummuž põõššjen sättmõš da riʹjttjeei resuursi ainsmâttmõš. 
8. Sääʹmǩiõččâmvueʹjj siiʹsǩjâttmõš pieʹǩǩen takai sosiaal- da tiõrvâsvuõtthuâl. 
9. Pukid jânnam sääʹmpäärnaid da –nuõrid täʹǩǩeet vueiʹtlvažvuõtt sääʹmǩiõl mättjummša. 
10. Rääʹvesoummuid jurddum sääʹmǩiõli lookkâmeeʹǩǩškooultõõzzi teäggtõõzz tuõrvvmõš. 
11. Sääʹmǩiõli ougglõsmättʼtõõzz põõššjen sättmõš säʹmmlai dommvuuʹd åålǥbeälla da Sääʹm e-škooul vuâđđummuš. 
12. Sääʹmǩiõli da sääʹmǩiõllsa mättʼtõõzz teäggtõõzz ainsmâttmõš seämma vuâđain veeʹzz jânnmest. 
13. Säʹmmlai dommvuuʹd ååʹn åårrai vuäʹmm mieʹcci suõjjlummuš čuõppmõõžžin. 

Pââʹjpeäʹlnn peäggtum aaʹšši lââʹssen Sääʹmteʹǧǧ eʹtǩǩad, što riikkâst feʹrttai tobdsted säʹmmlai pâiʹlmošttsaž vuõiggâdvuõđid säʹmmlai dommvuuʹd jânnmid da čaaʹʒʒid, leʹbe ns. “riikk vaaldšem jânnmid”. Riikk âlgg še ââʹnned huõl tõʹst, što sääʹmvuuʹd seilla jieʹllemviõkksiʹžžen da jälstemnalla še pueʹttiääiʹjest. Samai vääžnai lij tuõrvvâd nuõrid tuõttlaž vueiʹtlvažvuõtt jälstummša sääʹmvuuʹdest da raajjâd jieʹllmes jiijjâz dommvoudda.  

Sääʹmteeʹǧǧ mieʹldd kõskksai eʹtǩǩõõzzi tiuʹddepiijjmõõžž jåttʼtummuš Lääʹddjânnam riikk tååimast oouʹdeʹči säʹmmlai da riikk kõskksaž suåvâdvuõđ raajjmõõžž. Suåvâdvuõttproseeʹss jåʹttʼtummuš õõlǥat nåkam tååimai ouʹdde kaggmõõžž, kook liâ nuʹt ǩirrsallaž ǥu čiõlggsânji teâuddjâʹttemnalla da koin liâ kuʹǩesäiggsaž vaaiktõõzz.  

Sääʹmtiiʹǧǧi sååbbar, halltõs, äʹšštobddiluʹvddkååʹdd da aanarsääʹmaaʹšši saǥstõõllâmkåʹdd liâ ǩiõttʼtõõllâm lopprapoort siâzztõõzzid ođđeeʹjj-täʹlvvmannu poodd. Luʹvddkooʹddi da saǥstõõllâmkååʹdd tiuddeei kommeeʹnt komitea eʹtǩǩõõzzid liâ norrum peäʹlest välddmõõžž nuuʹbb vuässa. Peäʹlest välddmõõžž kuälmad vueʹzzest eʹtǩǩeet Sääʹmteeʹǧǧ aʹrvvõõzz vueʹssvuuʹdin, kooi käʹttemvuõđ lij tarbb raaveed. 

Looǥǥ Sääʹmteeʹǧǧ peäʹlest välddmõš obbvuõđstes tääiʹben (lääddas).

Lââʹssteâđ: 

Tuomas Aslak Juuso
Saaǥǥjååʹđteeʹj sâjjsaž
040 687 3394
tuomas.juuso@samediggi.fi